Czym jest upcycling odzieży?
Upcycling polega na przekształcaniu istniejących produktów lub materiałów w przedmioty o nowej funkcji albo wartości użytkowej i estetycznej.
W modzie oznacza między innymi przerabianie ubrań, łączenie elementów różnych wyrobów, zmianę konstrukcji odzieży czy wykorzystywanie fragmentów tkanin do tworzenia nowych projektów.
W odróżnieniu od recyklingu materiałowego, podczas którego tekstylia mogą być rozdrabniane i przetwarzane na nowe surowce, upcycling zazwyczaj pozwala zachować istniejącą strukturę tkaniny lub dzianiny.
Nie wymaga więc ponownej produkcji włókien.
Drugie życie ubrań a środowisko
Przemysł odzieżowy zużywa znaczne ilości surowców, energii i wody. Jednocześnie wiele ubrań wycofywanych z użytkowania nadal stanowi zasób nadający się do dalszego wykorzystania.
Upcycling może ograniczać zapotrzebowanie na nowe tekstylia i przedłużać okres użytkowania już wyprodukowanych materiałów.
Nie oznacza to jednak, że każdy produkt wykonany metodą upcyclingu jest automatycznie ekologiczny. Znaczenie mają również trwałość nowego wyrobu, dodatkowe materiały, sposób wykonania oraz to, czy rzeczywiście zastępuje on zakup nowej odzieży.
Największą korzyścią jest możliwość wykorzystania zasobów, które w przeciwnym razie mogłyby zostać zmarnowane.
Jakich umiejętności wymaga upcycling?
Projektowanie z materiałów odzyskanych różni się od tradycyjnego szycia z nowego materiału.
Projektant upcyklingowy pracuje z określoną ilością materiału, istniejącymi szwami, ograniczeniami konstrukcyjnymi i ewentualnymi śladami użytkowania. Musi ocenić jakość surowca oraz zaplanować nową formę tak, aby powstały wyrób był estetyczny, funkcjonalny i trwały.
Często wymaga to większej elastyczności niż praca z materiałem kupowanym w dowolnej ilości.
Sama przeróbka nie wystarczy jednak, by mówić o dobrym projekcie. Decydujące znaczenie mają jakość wykonania, proporcje, dobór materiałów i przemyślana konstrukcja.
Do tego dochodzi doświadczenie, większy zakres umiejętności rzemieślniczych oraz pogodzenie się z tym, że czas produkcji jest zazwyczaj dłuższy niż w przypadku tradycyjnego krawiectwa.
Czy ubrania z odzysku mogą być luksusowe?
Luksus w modzie tradycyjnie kojarzony jest z wysoką jakością materiałów, kunsztem wykonania, ekskluzywnością i niepowtarzalnością.
Upcycling może spełniać te kryteria.
Z własnego doświadczenia wiem, że jakość wielu materiałów produkowanych obecnie jest znacznie niższa niż tych sprzed trzydziestu lat. W swojej praktyce upcyklingowej nauczyłam się rozpoznawać i wybierać te najszlachetniejsze. Materiały, których jakość przetrwała próbę czasu, bywają prawdziwymi skarbami.
W dużej mierze szyję ręcznie, poświęcając uwagę konstrukcji, detalom i wykończeniu. Jak by na to nie patrzeć, nawet w porównaniu z produktami znanych marek kojarzonych z luksusem, moje kaszmirowe swetry czy jedwabne suknie wypadają pod względem jakości materiałów i rzemiosła wybitnie luksusowo.
Dla mnie luksus nie musi oznaczać nowości. Może oznaczać szlachetny materiał, doskonałe wykonanie i rzecz, której nie sposób powtórzyć.
Wykorzystanie starannie wyselekcjonowanych tkanin, indywidualne projektowanie oraz ręczne wykończenie sprawiają, że odzież z odzysku może mieć charakter autorski i unikatowy.
W wielu przypadkach ograniczona dostępność materiału uniemożliwia wykonanie drugiego, identycznego egzemplarza. To cecha szczególnie ceniona w modzie niezależnej i projektowaniu na zamówienie.
Wartość takiego ubrania nie wynika więc wyłącznie z kosztu wykorzystanej tkaniny, ale również z wiedzy, czasu pracy i decyzji projektowych.
Pochodzenie materiału z drugiego obiegu nie wyklucza luksusu. O jakości ubrania decyduje przede wszystkim sposób jego zaprojektowania i wykonania.
Czy upcycling jest przyszłością mody?
Upcycling nie zastąpi całego przemysłu odzieżowego ani samodzielnie nie rozwiąże problemu nadprodukcji. Może jednak stanowić istotny element bardziej odpowiedzialnego podejścia do projektowania.
Pokazuje również, że innowacja w modzie nie zawsze musi oznaczać opracowanie nowego materiału czy technologii. Czasami polega na znalezieniu wartościowego zastosowania dla tego, co już zostało wyprodukowane.
Dzięki temu ubrania z drugiego obiegu przestają być postrzegane wyłącznie jako tańsza alternatywa dla nowych produktów. Mogą stać się pełnoprawną częścią mody autorskiej, w której liczą się jakość, oryginalność i rzemiosło.
A Ty? Masz w swojej szafie ubranie, którego już nie nosisz, ale którego materiał jest zbyt dobry, żeby się z nim rozstać? Co mogłoby z niego powstać?
Ściskam Cię,
Peri XOXOXO
